News

बस ड्राइभरकी छोरी, १६ वर्षमै स्कुल छाडेकीः कोरोनाभाइरस पत्ता लगाउने वैज्ञानिक को थिइन् ?

काठमाडौं। मानिसमा कोरोनाभाइरसको खोजी गर्ने वैज्ञानिक स्कटल्याण्डका एक बस ड्राइभरकी छोरी थिइन जसले १६ वर्षको उमेरमै स्कुल छाडेकी थिइन् । उनको नाम जून अलमेडा थियो र उनी भाइरस इमेजिङ क्षेत्रका चर्चित व्यक्तिहरुको सूचीमा आफ्नो नाम लेख्न चाहन्थिन् । तर, कोभिड १९ महामारीको समयमा जूनको कामको चर्चा भइरहेको छ र उनको खोज चर्चाको केन्द्रमा छ ।

कोभिड १९ एक नयाँ भाइरस हो तर यो कोरोनाभाइरसकै एक प्रकार हो जसको खोज डा. अलमोडाले सबैभन्दा पहिले सन. १९६४ मा लण्डनको सेन्ट थोमस अस्पतालस्थित प्रयोगशालामा गरेकी थिइन् । भाइरोलोजिस्ट जून अलमेडाको जन्म १९३० मा भएको थियो । स्कटल्याण्डको ग्लासगो शहरको उत्तर पूर्वमा स्थित एक बस्तीमा बस्ने निकै साधारण परिवारमा उनको जन्म भएको थियो ।

१६ वर्षको उमेरमा स्कुलको पढाइ पूरा गरेपछि जूनले ग्लासगो शहरकै एक ल्याबमा टेक्निसियनको रुपमा जागिर गर्न थालेकी थिइन् । पछि उनी नयाँ सम्भावनाहरु खोज्नको लागि लण्डन गइन् र १९५४ मा उनले भेनेजुएलाका कलाकार एनरिके अलमेडासँग विवाह गरिन् । मेडिकल क्षेत्रका लेखक जर्ज विन्टरका अनुसार विवाहको केही वर्षपछि यो दम्पती सानी छोरीको साथमा क्यानडाको टोरन्टो गएका थिए ।

क्यानडाकै ओन्टारियो क्यान्सर इन्ष्टिच्युटमा डा. जून अलमेडाले एक इलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोपको साथमा आफ्नो उत्कृष्ट कौशललाई विकसित गरेकी थिइन् । यो संस्थानमा काम गर्दै गर्दा उनले एक यस्तो विधिमा दक्षता हासिल गरेकी थिइन् जसको सहयोगले भाइरसको कल्पना गर्न निकै सहज भएको थियो ।

लेखक जर्ज विन्टरले बीबीसीसँग भने ‘बेलायतले डा. जून अलमेडाको कमको महत्व बुझ्यो र १९६४ मा उनीसामु लण्डनको सेन्ट थोमस मेडिकल स्कुलमा काम गर्ने प्रस्ताव राख्यो ।’ यो त्यही अस्पताल हो जहाँ कोभिड १९ बाट संक्रमित भएपछि बेलायती प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनको उपचार भएको थियो । क्यानडाबाट फर्केपछि डा. जूनले डा. डेभिड टायरेलसँग मिलेर अनुसन्धानको काम गर्न सुरु गरिन् । त्यतिबेला उनीहरुले बेलायतको सेलिस्बरी क्षेत्रमा सामान्य रुघाखोकीको विषयमा शोध गरिरहेका थिए ।

जर्ज विन्टरका अनुसार डा. टायरेलले रुघाको क्रममा नाकबाट बग्ने तरल पदार्थका कैयौं नमूना जम्मा गरेका थिए र उनको टिमका सदस्यले लगभग सबै नमूनामा सामान्य रुघाखोकीमा देखिने भाइरस देखिरहेका थिए । तर यीमध्ये एउटा नमूना जसलाई बी ८१४ नाम दिइएको थियो र यो नमूना १९६० मा एक बोर्डिङ स्कुलका छात्राबाट लिइएको थियो, यो अरु सबैभन्दा फरक थियो ।

डाक्टर टायरेलले उक्त नमूनाका परीक्षण गर्न चाहे । यसका लागि उनले डाक्टर जून अलमेडाको मद्दत लिने सोचे । उक्त स्याम्पल परीक्षणका लागि डाक्टर अलमेडालाई पठाइयो जसले परीक्षणपछि भनिन्, ‘यो भाइरस इन्फ्लूएन्जाजस्तो देखिन्छ तर यो त्यो होइन, यो निकै भिन्न छ ।’

र यो त्यहि भाइरस हो जसको पहिचान पछि डाक्टर जून अलमेडाले कोरोनाभाइरसको रुपमा गरिन् । जर्ज विन्टरले भने, ‘डाक्टर अलमेडाले वास्तवमा यो भाइरसजस्तो कण योभन्दा अघि मुसामा पाइने हेपिटाइटिस र कुखुरामा हुने संक्रमित रोग ब्रोन्काइटिसमा देखेकी थिइन् ।’

विन्टरका अनुसार डाक्टर जूनको पहिलो रिसर्च पेपर खारेज गरियो । उनले इन्फ्लूएन्जा भाइरसकै खराब तस्बिर पेश गरेको भन्दै उनको उक्त रिसर्च पेपर रद्द गरिएको थियो ।तर स्याम्पल संख्या बी–८१४ माथि गरिएको यो नयाँ अनुसन्धानलाई सन् १९६५ मा प्रकाशित भएको ब्रिटिश मेडिकल जर्नलमा र त्यसको दुई वर्षपछि जर्नल अफ जेनरल वायरोलोजीमा तस्बिरसहित प्रकाशित गरियो ।

जर्ज विन्टरका अनुसार डाक्टर टायरेल, डाक्टर अलमेडा र सेन्ट थोमस मेडिकल संस्थानका प्राध्यापक टोनी वाटरसनले यो भाइरसको अग्लो–होचो बनावट देखेरै यसको नाम कोरोनाभाइरस राखेका थिए ।पछि जून अलमेडाले लण्डनको पोस्टग्रेजुएट मेडिकल कलेजमा काम गरिन् । त्यहिँबाट उनले आफ्नो डक्ट्रेटको पढाई पनि पूरा गरिन् । आफ्नो करियरको अन्तिम दिनमा डाक्टर जून अलमेडा वेलकम इन्स्टिच्युटमा थिइन् जहाँ उनले इमेजिङमार्फत् थुप्रै नयाँ भाइरसको पहिचान गरिन् ।

वेलकम इन्स्टिच्युटबाट अवकाश लिएपछि डाक्टर अलमेडा योगा शिक्षिका बनेकी थिइन् ।तर सन् १९८० को दशकमा उनलाई संरक्षकको रुपमा एचआइभी भाइरसको नोवल तस्बिर लिनका लागि बोलाइएको थियो ।सन् २००७ मा जून अलमेडाको निधन भयो । त्यतिबेला उनी ७७ वर्षकी थिइन् ।

अब उनको मृत्यु भएको १३ वर्ष बितिसकेको छ र उनको कामले अहिले मान्यता पाइरहेको छ जसको उनी हकदार थिइन् । एक उत्कृष्ट अनुसन्धानकर्ताको रुपमा उनको स्मरण गरिँदैछ किनभने उनको अनुसन्धानकै कारण अहिलेको समयमा संसारभरी फैलिरहेको कोरोनाभाइरसको संक्रमण बुझ्न मद्दत पाइरहेको छ ।

Related Articles

Back to top button
Close